Rannsóknarblaðamaðurinn Khadija Ismayilova var í gær dæmd í sjö og hálfs árs fangelsi en hún hefur flutt gagnrýnar fréttir af stjórnvöldum í Azerbajdan á síðustu árum. Bandaríska ríkisstjórnin, Öryggis- og Samvinnustofnun Evrópu (ÖSE) og Mannréttindafulltrúi Evrópuráðsins eru á meðal þeirra sem hafa fordæmt dóminn.

„Hef djúpar áhyggjur af endurteknum, markvissum og víðtækum ofsóknum gegn sjálfstæðum röddum í Azerbajdan.“ Þetta ritaði Dunja Mijatovic, fulltrúi ÖSE fyrir frelsi fjölmiðla, á Twitter-síðu sína í síðustu viku. Þar vísaði hún meðal annars til þess að þekktur rannsóknarblaðamaður, Khadija Ismayilova, hefur sætt ofsóknum af hendi stjórnvalda í Azerbajdan síðustu ár en Ismayilova var hneppt í gæsluvarðhald í desember sl. með áhlaupi stjórnvalda í Azerbajdan á skrifstofu útvarpsstöðvar hennar, Frjálsa evrópska útvarpsins. Réttarhöld yfir Ismayilovu fóru fram fyrir luktum dyrum og krafðist ákæruvaldið níu ára fangelsisdóms. Ismayilova var upphaflega ákærð fyrir að hafa með fréttaskrifum sínum þvingað mann til sjálfsmorðstilraunar en ákærunni var síðar breytt og hljóðaði þá upp á meiðyrði, skattaundanskot, ólögmæta viðskiptahætti og misnotkun valds.

Afhjúpaði spillingu stjórnvalda í Azerbajdan
Fyrir handtökuna hafði Ismayilova flutt röð frétta um fjármál, klíkuskap og spillingu stjórnvalda á útvarpsstöðinni, sem rekin var af samtökunum RFE/RL, en þau eru styrkt af bandarískum stjórnvöldum. Þar upplýsti hún meðal annars að nýir eigendur bankanna í Azerbajdan hefðu verið handvaldir í gegnum klíkuskap, þar með talin dóttir forsetans. Einnig gat Isamayilova sýnt fram á að forsetafjölskyldan hefði sjálf hagnast um háar fjárhæðir á endurbyggingu tónleikahallarinnar, sem hýsti Eurovision söngvakeppnina í Baku 2012. Fréttir blaðakonunnar eru taldar hafa leitt til þess að stjórnvöld réðust inn á skrifstofur RFE/RL í desember sl. og handtóku hana. Áður hafði falinni myndavél verið komið fyrir í svefnherbergi Ismayilovu og henni hótað því að kynlífsmyndband af henni og kærasta hennar yrði gert opinbert ef hún hefði sig ekki hæga.

Ismayilova ritaði opið bréf í New York Times úr fangelsinu 11. júní sl. þar sem hún segir land sitt vera í hringiðu alvarlegrar mannréttindakreppu og óskaði eftir því að alþjóðasamfélagið beitti kröftum sínum til að þrýsta á forseta Azerbajdan, Ilham Aliyev, að leysa alla pólitíska fanga úr haldi.

Áhyggjur af skertu frelsi fjölmiðla í Evrópu
Samtökin Fréttamenn án landamæra setja á ári hverju saman lista þar sem löndum heims er raðað eftir því hvernig frelsi fjölmiðla er tryggt í hverju landi. Þegar litið er til Evrópu er ástandið verst í Azerbajdan, sem er í 162. sæti af 180 löndum á lista samtakanna fyrir árið 2015. Neðst á listanum er landið Erítrea.

Dunja Mijatovic, fulltrúi ÖSE fyrir frelsi fjölmiðla, hefur lýst áhyggjum af því hversu mjög sé þrengt að frelsi fjölmiðla í Evrópu og þá sér í lagi í Azerbajdan. Mijatovic er væntanleg til Íslands í næstu viku í boði utanríkisráðuneytisins og mun þá meðal annars hitta fulltrúa fjölmiðlanefndar og Blaðamannafélags Íslands.

Yfirlýsing ÖSE og Mannréttindafulltrúa Evrópuráðsins

Yfirlýsing bandarísku ríkisstjórnarinnar