Hvaða reglur gilda um kostað efni? Má kosta fréttir? Hvað er vöruinnsetning? Mega auglýsendur kaupa viðtöl og umfjöllun í fjölmiðlum, án þess að fram komi að greitt hafi verið fyrir umfjöllunina? Hvað er bannað að auglýsa í fjölmiðlum? Um þetta og fleira er fjallað í leiðbeiningum fjölmiðlanefndar um bann við duldum viðskiptaboðum og kostun og vöruinnsetningu í hljóð- og myndefni.

Fjölmiðlum er skylt að merkja viðskiptaboð sem slík og aðgreina þau frá ritstjórnarefni. Þessi regla kemur fram í 1. mgr. 37. gr. laga um fjölmiðla. Engu að síður eru dæmi um að viðskiptaboð í fjölmiðlum séu ekki alltaf nægilega vel aðgreind frá ritstjórnarefni. Því telur fjölmiðlanefnd þörf á að árétta og skýra gildandi réttarreglur á þessu sviði með leiðbeiningum fyrir fjölmiðla um bann við duldum auglýsingum og kostun og vöruinnsetningu í hljóð- og myndefni.

Leiðbeiningunum er fyrst og fremst ætlað að upplýsa starfsfólk og stjórnendur fjölmiðla um gildandi reglur og túlkun fjölmiðlanefndar á þeim. Tilgangurinn er að meðferð fjölmiðlanefndar á málum, er varða brot á lögum um fjölmiðla, verði eins gagnsæ og fyrirsjáanleg og mögulegt er og að gætt verði jafnræðis milli fjölmiðla við meðferð slíkra mála.

Reglur um auglýsingar og önnur viðskiptaboð í lögum um fjölmiðla byggja að stærstum hluta á samsvarandi reglum í hljóð- og myndmiðlunartilskipun Evrópusambandsins 2010/13/ESB. Reynt er að samræma með sem bestum hætti túlkun og eftirlit með því að farið sé að ákvæðunum í einstökum ríkjum á EES-svæðinu. Við gerð leiðbeininga fjölmiðlanefndar var því litið til túlkunar nokkurra eftirlitsstofnana í nágrannaríkjum Íslands á samsvarandi reglum.

Leiðbeiningarnar voru sendar öllum fjölmiðlum til umsagnar í ágúst 2015. Svör bárust frá þremur fjölmiðlaveitum: 365 miðlum, Ríkisútvarpinu og Símanum. 365 miðlar og Ríkisútvarpið gerðu athugasemdir við leiðbeiningarnar og hefur fjölmiðlanefnd tekið rökstudda afstöðu til þeirra. Aðrar fjölmiðlaveitur gerðu ekki athugasemdir við efni skjalsins.

Skjalið má nálgast hér:

Leiðbeiningar fjölmiðlanefndar um bann við duldum auglýsingum og kostun og vöruinnsetningu í hljóð- og myndefni.